Шатыр — бұл іргетастан кейінгі үйдің маңыздылығы жағынан екінші элементі. Екі жағдайда да үнемдеудің орынды тәсілдері және қымбатқа түсетін қателіктер бар. Шатырдың қай бөлігінде бюджетті қысқартуға болатынын, ал қай жерде үнемдеуге мүлдем болмайтынын айтып береміз.
Саяжай үйіне шатырды нөлден салу немесе оны ауыстыру — шығындардың елеулі бабы. Және оны жай ғана арзан материал таңдау арқылы азайту мүмкін емес.
Шатырды кілт тапсырумен толық қайта жасау (ескі жабынды бөлшектеу, жаңа тіреуіш жүйе, жылу оқшаулау, фиништік жабынды монтаждау) шаршы метріне орта есеппен 5-тен 8 мың рубльге дейін тұрады. Шатыр ауданы 80 м² болатын үй үшін (бұл үйдің жалпы ауданы емес, дәл шатырдың ауданы) бұл 400–640 мың рубльді құрайды.
Ағып кетуді жою үшін шатырды ағымдағы жөндеу 30–150 мың рубль тұруы мүмкін — соңғы сома зақымдану ауқымына байланысты.
Шатырды қайта жасаудың бірнеше негізгі себептері бар:
- Ескі жабынның тозуы және ағып кетулер — олардың ең танымалы. Ағып кетулерді жоймаса, ағаш конструктив зақымдалуы мүмкін: тұрақты дымқылданудан ол шіри бастайды. Бір мезгілде жылу оқшаулағыштың қасиеттері бұзылады: дымқыл күйінде ол өз жұмысын атқара алмайды, ал бір сәтте өзі ылғал мен суықтың көзіне айналады.
- Температуралық-ылғалдылық режимінің бұзылуы: шатыр пирогын салудағы қателіктерден үйде желдету нашарлайды — конденсат пен көгеру пайда болады.
- Тиімсіз жылу оқшаулау: ескі немесе зақымдалған шатыр арқылы жылудың 25–30% кетеді. Шатырды дұрыс жылу оқшаулаумен қайта жасау жылытуға үнемдеу есебінен 3–5 жылыту маусымында ақталады.
- Қауіпсіздік — ескі немесе бүлінген шатырлардың мәселелері көбінесе сүңгілердің пайда болуына себеп болады. Мұндай шатырлардың астында жүру қауіпті, ал оларды тазалау — қымбат.
Тәжірибе көрсеткендей, жөндеуді кейінге қалдыру мәселелерді тек ушықтырады — оларды туындаған бойда шешу керек. Бірақ бағаларды ескере отырып, үнемдеу азғыруы пайда болады. Сіздің міндетіңіз — шарадан аспау.
Шатырды салу және жөндеу кезіндегі ең жиі кездесетін қателіктер: сарапшылық талдау және пайдалы кеңестер
Монтаж қателіктері
Кез келген шатыр жабыны төсеу технологиясы бұзылған жағдайда су өткізуі мүмкін. Бірақ қателік ықтималдығы монтаждың күрделілігіне тікелей байланысты.
Ең осал аймақтар — түйістер, бекіту орындары, құбырларға, жоталарға, жапсарларға жалғанулар.
Монтаж кезіндегі типтік кемшіліктер:
- парақтардың жеткіліксіз жапсарласуы;
- бұрышпен бұралған немесе шайбасы тығыз жанаспайтын бекіткіш;
- қосымша элементтердің дәлсіз бейімделуі.
Салдары бір-екі маусымнан кейін көрінеді: су конструкция ішіне енеді, жылу оқшаулағыш дымқылданып жылуды ұстауды тоқтатады, тіреуіш жүйенің ағаш элементтері шіри бастайды, үй-жайларда көгеру пайда болады. Жергілікті мәселе тез арада күрделі жөндеуге ұласады.
Кеңес: мәселелер қаупін азайту үшін монтаж алдында өндірушінің нұсқаулығын мұқият зерделеу маңызды.
Егер конструкцияның пішіні күрделі болса немесе монтаж технологиясына күмән болса, жұмыстардың кем дегенде бір бөлігін мамандарға сеніп тапсырған дұрыс. Бірнеше маусым пайдаланғаннан кейін қателіктерді түзету әдетте айтарлықтай қымбатқа түседі. Егер орнатуға оңайырақ материалды таңдау мүмкіндігі болса, болашақтағы шығындарды болдырмау үшін дәл соған тоқталған жөн.
Шатырдың құрылыс түріне сәйкес келмеуі
Шатыр материалын таңдағанда көбінесе шешімді құрылыстың өзінің міндеттерімен байланыстырмайды. Конструкцияға түсетін жүктеме мен ғимаратты пайдаланудың жалпы сценарийі — материал таңдаудың негізгі факторларының бірі. Негізінде, шатыр дәл өзіне түсетін жүктемеге есептелінуі тиіс. Қорыта салуға болады, бірақ параметрлерді төмендетуге мүлдем болмайды.
Нені есте сақтау маңызды:
- Жеңіл каркасты саяжайдағы ауыр жабын тіреуіш жүйені күшейтуді талап етуі мүмкін — жазғы үйлер мен шаруашылық құрылыстары үшін артық жүктеме жасамайтын жеңіл шешімдер қолайлы.
- Жабын түрлерінің арасындағы айырмашылық шаршы метріне ондаған килограммға жетуі мүмкін.
Шағын құрылыстар мен қарапайым пішінді үйлер үшін монтаж схемасы түсінікті жеңіл материалдарды таңдаған орынды: ондулин, профлист немесе битум жабындарының басқа түрлері. Олар конструкцияға түсетін жүктемені азайтып, жұмыстарды жеңілдетуге мүмкіндік береді. Күрделі сәулеті, көптеген жалғасулары, мансард терезелері мен стандартты емес түйіндері бар үйлер үшін ауыр және күрделі шешімдер қолданылуы мүмкін, мысалы табиғи черепица немесе фальцты шатыр.
«Пирог» бюджетін елемеу
Басқа жағдайлар тең болғанда, шатыр материалын тек бағасы бойынша таңдау дұрыс емес. Әдетте бірнеше материалдардан тұратын шатыр пирогының толық құнын салыстырған дұрыс, мысалы:
- қаптама — OSB-плиталардан тұтас немесе тақтайлардан сиретілген;
- құрылыс пленкалары немесе астыңғы төсеніш;
- фурнитура мен аксессуарлар.
Төсеу еңбекқорлығы да бюджетке әсер етеді: металл жабындар дәл бейімдеуді талап етеді және шеберлердің біліктілігіне қойылатын талаптарды арттырады, ал күрделі пішінді шатырларда қалдықтар мен артық шығын көбейеді.
Қарапайым төсеу технологиясы бар жабындар көбінесе неғұрлым болжамды нәтиже береді.
«Пирог» және төсеу технологиясы қарапайым жабындардың арасынан икемді битумды черепица мен ондулинді бөліп көрсетуге болады. Күрделірек нұсқалар: фальцты шатыр, табиғи черепица немесе металл жабындардың кейбір түрлері. Олар негізді неғұрлым дәл дайындауды, арнайы аспаптарды, жұмыс тәжірибесін және монтаж технологиясын дәл сақтауды талап етеді, әйтпесе шатыр тез жарамсыз күйге келеді.
Ескерілмеген шулық жүктеме
Кейбір жабындар — мысалы, жұқа металл черепица — өте әлсіз дыбыс оқшаулауға ие. Егер сіз жоғарғы қабатта ұйықтасаңыз, құстар тырнағының тарсылынан және қатты жаңбырдан оянасыз. Ал қыста және көктемде — қардың құлау гүрсілінен.
Санитариялық нормалар бойынша (СанПиН 1.2.3685-21), тұрғын бөлмелерде күндізгі рұқсат етілген дыбыс деңгейі — 40 дБ-ден аспауы керек, ал түнде — 30 дБ-ден аспауы керек. Металл черепица мен профнастил қатты нөсер жаңбыр кезінде 80 дБ белгісінен оңай асып түседі — бұл жанды көшенің шуымен салыстыруға болады.
Битум негізіндегі жабындар (ондулин немесе икемді черепица), керісінше, тығыз құрылымы мен бедерлі беті арқасында тамшы соққыларын басады.
Желдетуге үнемдеу
Шатыр астында қалыпты ауа алмасу ұйымдастырылмаса, тіпті ең сапалы және дұрыс төселген жабын да жағдайды құтқара алмайды. Бұл бірден емес, бір-екі жылдан кейін көрінетін қателік.
Нашар желдету немесе оның болмауы неге әкеп соғады:
- Конденсат жабынның ішкі жағында және пленкаларда жиналады.
- Жылу оқшаулағыш дымқылданып, жылу оқшаулау қасиеттерін жоғалтады.
- Ағаш конструкциялар шіри бастайды және саңырауқұлақпен зақымдалады.
- Үйде дымқылдық пайда болады, сасық иіс шығады.
- Қыста шатырдың біркелкі емес қызуынан сүңгілер мен мұздар пайда болады.
Көпшілігі шатыр астындағы желдетуге үнемдеуге тырысып, тым тар саңылаулар қалдырады немесе мүлдем ауа тесіктерінен бас тартады. Шатыр астындағы сапалы желдету бүкіл конструкцияның қызмет ету мерзімін жылдарға ұзартады және тіреуіш жүйені күрделі жөндеуге артық төлем жасаудан қорғайды.
Үй шатырына арналған материалды қалай таңдау керек
Ең бастысы — шатырды тек жабынның бағасы бойынша таңдамау.
Шатыр — бұл бәрі өзара байланысты жүйе: «пирогтың» құны, жұмыстардың еңбекқорлығы, акустикалық жайлылық, ағып кетулерге төзімділік және құрылыс түріне сәйкестігі.
Шатырды таңдауға ұзақ мерзімді инвестиция ретінде қараңыз: барлық шығындарды есептеңіз, жабынның нақты жағдайлардағы мінез-құлқын болжаңыз және монтаж кезеңінде өз күшіңізді саналы түрде бағалаңыз. Сонда бюджеттік шешім шынымен бюджеттік болып қалады.
Мыналарды ескеріңіз:
- металл черепица — берік, бірақ шулы және күрделі шатырларда монтаждау қиын;
- жұмсақ черепица (гонт) — тыныш, бірақ OSB немесе фанерадан тұтас негізді талап етеді;
- толқынды парақ (ондулин) — жеңіл, төсеуге оңай, бірақ эстетикасы төмендеу;
- профнастил — арзан, бірақ соған сәйкес көрінеді және қатты шулайды.
Негізгі қателіктерді есте сақтаңыз:
- Шатыр пирогының толық құнын есептеңіз, тек жабынның бағасын ғана емес — жеткізу, бекіткіштер, қасбет элементтері және жұмыс бюджетті ұлғайтады.
- Жаңбыр шуын ескеріңіз — тұрғын үй үшін бұл сыни маңызды. Металл 80 дБ-ге дейін шығарады, битум жабындары тыныштау.
- Монтаж технологиясы түсінікті материалдарды таңдаңыз — төсеу неғұрлым қарапайым болса, қателіктер мен ағып кетулер қаупі соғұрлым аз.
- Шатырдың салмағын құрылыс түрімен салыстырыңыз — жазғы саяжайлар мен каркасты үйлер ауыр жабындарды және тіреуіштерді күшейтуді қажет етпейді.
- Шатыр астындағы желдетуге үнемдемеңіз — тар саңылаулар немесе олардың болмауы 1–2 маусымнан кейін тіреуіштердің шіруіне және дымқыл жылу оқшаулағышқа әкеледі.
- Сатып алу алдында 2–3 жабын нұсқасын салыстырыңыз — бір материалға немесе көршінің кеңесіне ғана бағдарланбаңыз.
